Virus mã hóa – Virus tống tiền

Trong thời gian gần đây chúng tôi gặp rất nhiều trường hợp khách hàng phàn nàn về việc virus mã hóa dữ liệu, đó là loại virus tống tiền (ransomware). Tần suất virus tấn công người dùng tăng lên đột biến. Chỉ trong thời gian ngắn chúng tôi đã nhận được số lượng lớn ổ cứng cần giải mã file bị mã hóa. Vậy virus mã hóa dữ liệu đòi tiền chuộc là gì? Cách khôi phục dữ liệu bị virus mã hóa – virus tống tiền như thế nào?

1. Dấu hiệu dữ liệu bị virus mã hóa dữ liệu

Khi virus tấn công biểu hiện rõ nhất là máy tính CHẠY RẤT CHẬM, lúc này virus đang thực hiện quá trình mã hóa. Chúng rất tinh vi tấn công trước vào khu vực dữ liệu mà máy tính đang làm việc sau đó sẽ tấn công vào các file còn lại trong máy tính. Nếu phát hiện kịp thời có thể tắt máy tính ngăn chặn quá trình mã hóa file.
Máy tính bị nhiễm virus mã hóa thì tất cả file dữ liệu không còn ở định dạng thông thường (.doc, xls, .mp4, .jpg, .dwg…) mà bị đổi đuôi file hàng loạt thành ký tự lạ như .CRAB, .KRAB, .kodg, .hets, .mkos… đồng thời các file word bị mã hóa và các file định dạng khác (excel, pdf, ảnh, database….) sau khi bị virus mã hóa sẽ nhận được thông báo lỗi khi mở file.

Để ý trên cửa sổ của windows ngày tháng (date modified) của các file khi bị virus mã hóa sẽ tự động đổi thành ngày bị virus tấn công.
Trong mỗi Folder sẽ xuất hiện 1 file *.txt (thường là Readme.txt). Đó là bảng thông báo cho chúng ta biết máy tính bị nhiễm mã độc, chủng loại bị nhiễm kèm theo link hướng dẫn cách trả tiền chuộc dữ liệu cho hacker.

Xử lý ra sao khi máy tính bị virus mã hóa đổi đuôi file?
– Tắt máy tính ngay lập tức. Nếu quá trình mã hóa đang diễn ra việc tắt máy ngay lúc đó sẽ làm quá trình mã hóa dừng lại. Tránh được thiệt hại về dữ liệu cho người dùng.
– Tháo ổ cứng ra kết nối sang máy tính khác (có cài đặt phần mềm diệt virus bản quyền) kiểm tra dữ liệu xem có gặp vấn đề gì không? Kiểm tra dữ liệu quan trọng đã bị mã hóa chưa?
– Dùng phần mềm diệt virus quét trên toàn bộ ổ cứng (phần mềm virus chỉ ngăn chặn được virus tấn công tiếp, không diệt được virurs tống tiền). Sau đó nhanh chóng backup lại dữ liệu chưa bị mã hóa sang thiết bị khác
– Backup dữ liệu trên ổ C (desktop, download, documents…) và cài lại hệ điều hành.
– Nếu dữ liệu không quá quan trọng có thể format toàn bộ ổ (chấp nhận bỏ hết dữ liệu cũ). Nếu dữ liệu quan trọng cần thiết phải khôi phục, khách hàng lên liên hệ với công ty khôi phục dữ liệu chuyên nghiệp để phục hồi file bị virus mã hóa. Tuyệt đối không làm theo hướng dẫn chúng đưa ra. Việc khách hàng tự giao dịch mua key để giải mã sẽ gặp nhiều rủi ro như: Chuyển tiền mà không nhận được key hoặc nhận được key mà không giải mã được.
– Không tự ý sử dụng phần mềm giải mã dữ liệu free trên mạng, việc làm này sẽ dẫn đến hỏng cấu trúc file dữ liệu hoặc sẽ gây khó khăn trong quá trình giải mã. Thực tế, hiện nay chưa có phần mềm khôi phục dữ liệu bị virus mã free. Để có thể chuộc dữ liệu cách duy nhất là phải bằng mọi cách để có key giải mã.

2. Nguyên nhân và phòng tránh virus tống tiền

2.1 Nguyên nhân

Virus mã hóa – virus tống tiền lây nhiễm vào máy tính qua nhiều cách khác nhau. Và tất cả các hình thức ngày càng tinh vi hơn. Người dùng chỉ mất cảnh giác là toàn bộ dữ liệu sẽ bị tấn công với tốc độ rất nhanh. Sau đây là một số nguyên nhân dẫn tới máy tính bị virus mã hóa đổi đuôi file.

– Chúng tấn công bằng cách cướp quyền truy cập khi người dùng mở port để sử dụng để Remote Desktop, xâm nhập trực tiếp vào hệ thống tắt tính năng ngăn chặn virus và cài mã độc lên máy.
– Người dùng click vào đường link hoặc hình ảnh kèm theo nội dung hấp dẫn hoặc kích thích sự tò mò đánh lừa người dùng được gửi qua skype, email, Facebook….
– Đánh lừa người dùng với những file đính kèm gần giống file dữ liệu hay sử dụng. Ví dụ như “doc”, “docx” sẽ biến đổi thành “docm”. Nếu người dùng không để ý sẽ click nhầm để mở file.
– Lợi dụng lỗ hổng của Windows chúng tấn công xâm nhập vào máy tính. Thường xảy ra đối với máy sử dụng windows crack, không bản quyền.
– Ngoài ra mã độc còn ẩn chứa trong ứng dụng cài đặt, ứng dụng trò chơi do người dùng tải tài liệu ở những trang web có tính bảo mật thấp. Chúng sẽ gắn mã độc vào các ứng dụng thiết yếu đối với người sử dụng. Gần đây nhất chính là các ứng dụng phần mềm HTTK, dirver cài đặt cho máy…

2.2 Phòng tránh virus mã hóa dữ liệu như thế nào?

Những năm gần đây virus mã hóa dữ liệu đòi tiền chuộc ngày càng tấn công “ồ ạt” và tinh vi hơn rất nhiều. Chỉ một chút sơ hở của người dùng là máy tính có thể bị nhiễm mã độc bất cứ lúc nào. Trước đây có thể chỉ bị nhiễm 1 mã độc như những năm 2016 trở về trước thì gần đây có những trường hợp bị đến 4-5 lớp mã hóa. Việc bỏ ra chi phí để giải 1 mã đã rất là tốn kém chưa kể đến độ rủi ro trong quá trình giao dịch với hacker. Chính vì vậy “phòng bệnh hơn chữa bệnh” để tránh các cuộc tấn công của virus mã hóa đổi đuôi file chúng ta nên:
– Cài đặt windows bản quyền tránh tạo lỗ hổng cho hacker tấn công.
– Dùng phần mềm diệt virus có bản quyền (theo kinh nghiệm nhiều năm về lĩnh vực dữ liệu, chúng tôi khuyên dùng Kaspersky), thường xuyên cập nhật phần mềm diệt virus.
– Không mở những tập tin lạ, không rõ nguồn gốc. Lựa chọn truy cập vào website có độ uy tín cao. Tắt các pop -up quảng cáo xuất hiện khi truy cập vào các trang mạng.
– Không đọc và tải file là từ email lạ gửi đến.
– Đối với hệ thống máy chủ, quản trị viên cần rà soát đặt mật khẩu đủ mạnh, tắt tính năng remote desktop, giới hạn quyền truy cập cho các máy trạm, cấu hình chỉ cho các IP cố định truy cập.
– Để chống lại các cuộc tấn công của virus tống tiền các chuyên gia khuyến khích người dùng thường xuyên sao lưu dữ liệu sang một thiết bị khác. Tạo thói quen backup dữ liệu không chỉ bảo vệ dữ liệu do virus mà còn tránh được khả năng mất dữ liệu do hỏng thiết bị.

3. Giải mã dữ liệu bị virus mã hóa – virus tống tiền như thế nào?

Nhiều trường hợp bị virus mã hóa đổi đuôi file cho rằng chạy phần mềm phục hồi file bị mã hóa hoặc tìm kiếm phần mềm diệt virus mã hóa dữ liệu. Chúng tôi có thể khẳng định chắc chắn, mọi phần mềm cứu dữ liệu bị virus mã hóa đều mang tính chất câu view. Trên thực tế, đến thời điểm hiện tại chỉ có một giải pháp khôi phục dữ liệu bị virus mã hóa duy nhất đó là tìm được key để giải mã dữ liệu.

Việc tìm key để giải mã có thể tìm trực tiếp trên thiết bị, cũng có thể được mua lại từ hacker nhưng nó kèm theo rất nhiều rủi ro. Tại sao lại như vậy? Trong quá trình giao dịch bỏ tiền mua key người dùng sẽ không có bất kỳ một thông tin nào của kẻ bán, cũng không hề có bất kỳ chứng từ xác nhận nào trong quá trình giao dịch.
Theo kinh nghiệm của các chuyên gia tại các trung tâm cứu dữ liệu bị virus mã hóa cho biết, để đảm bảo có thể phục hồi file word bị mã hóa hay bất kỳ file dữ liệu khác, người dùng cần có kinh nghiệm, hiểu biểu rõ ngôn ngữ quốc tế, quá trình giao dịch được chia nhỏ tiền nếu cần thiết. Tránh trao đổi 1 lần, rất dễ phải đối mặt với việc tiền mất, mà dữ liệu cũng không lấy được.
Khi dữ liệu bị mã hóa người dùng không nên tự ý làm theo hướng dẫn trên thông báo nhận được khi chưa có kinh nghiệm xử lý đối với những loại virus tống tiền. Thực tế nhiều khách hàng đã bị mã hóa thêm 2 đến 3 lần thậm chí lên đến 5 lần, lúc đó số tiền sẽ không thể lường trước được. Vì vậy chúng tôi khuyên các bạn nên mang thiết bị nhiễm mã độc đến các công ty cứu dữ liệu uy tín để nhờ hỗ trợ giải mã.

4. Sau khi khôi phục dữ liệu bị mã hóa cần làm gì để không bị nhiễm lại

Các cuộc tấn công virus mã hóa hiện nay chưa có giải pháp nào ngăn chặn triệt để, và cũng chưa có cách nào ngừng lại các cuộc tấn công này. Cũng đồng nghĩa với việc máy tính bị tấn công 1 lần thì bất kỳ lúc nào cũng có thể bị tấn công lại. Vì vậy người dùng cần có giải pháp bảo vệ dữ liệu sau khi khôi phục dữ liệu bị virus mã hóa để không bị nhiễm lại:
– Khi thiết bị (HDD) được giải mã xong nếu sau khi bị virus mã hóa chưa cài lại hệ điều hành thì tiến hành cài đặt lại không nên chạy trên hệ điều hành cũ. Vì Hacker đã nắm bắt được thông tin cũng như lỗ hổng của máy tính thông qua hệ điều hành windows cũ. Nên việc tấn công trở lại rất đơn giản.
– Virus mã hóa dữ liệu tấn công người dùng theo đường truyền internet. Vì vậy sau khi cài đặt windows xong không kết nối mạng nếu chưa cài phần mềm diệt virus bản quyền (chúng tôi khuyên dùng Kaspersky Internet Security). Việc cài đặt các ứng dụng và phần mềm diệt virus nên tiến hành trên đĩa CD hoặc thiết bị kết nối ngoài (usb, ổ cứng di động).
– Thực hiện các biện pháp phòng tránh virus mã hóa dữ liệu (như đã nêu ở trên). Cảnh giác cao độ với các thông tin được truyền tải trên internet. Vì chỉ một sai sót nhỏ bạn sẽ là nạn nhân của cuộc tấn công virus này.

Theo cuudulieuhdd./.